Ohr Hashem · Second Treatise, Second Principle, Chapter 5
1
הפרק ה׳ באופן ידיעתינו בפנה הזאת בשלמות:
Beşinci Bölüm
Bu temel ilkeyi tam olarak nasıl bildiğimiz hakkında.
2
ואומר שהפנה הזאת מלבד מה שנתאמתה אצלנו מצד הקבלה באופן שהנחנוח הנה נתקיימה אצלנו מצד העיון לפי שהיא מבואר שבביטול הטענות והתר הספקות שהגיעו המפרשים לבטל ההשגחה הפרטית די בקיום הפנה הזאת למה שאין ראוי ליחס למנהיג השלם הידוע חסרון ההנהגה במה שידע ולפי שנתבאר בכלל הא' שהוא ידע הפרטים במה שהם פרטים והתבאר תכלית הבאור שאין בכל מה שטענו נגד הפנה הזאת דבר יבטל אותה אין ראוי ליחס חסרון ההנהגה בהם אלא שהוא ראה שתהיה ההשגחה יותר שלמה ביותר שלם ולזה ראוי שתהיה ההשגחה במין האנושי יותר שלמה משאר המינים ולהיות כלל אומתנו שלמה שבמין האנושית היה ראוי שתהי׳ ההשגח׳ בה יותר שלמ׳ ומה שיוסיף גילוי ושלמו' בפנה הזאת כשיתבאר בשלמות שורש אמונת החדוש כי שם יתבאר במה שאין ספק בו היותר יתברך הפועל והממציא הנמצאות כלן ברצונו הפשוט ולא יצוייר פועל אותם ברצון מזולת שיאהב מה שיפעל והוא רחוק קרוב לנמנע שידע דבר ויאהבנו ולא ישגיח בו. ואמנם השרש הזה יתבאר במאמר הב׳ בג״ה.
Ben derim ki: Bu temel ilke, onu koyduğumuz biçimde gelenek yönünden bizce doğrulanmış olmasının yanında, akıl yoluyla inceleme yönünden de bizce sabit olmuştur. Çünkü kişisel gözetimi iptal etmek için yorumcuları harekete geçiren iddiaların iptali ve şüphelerin çözümü, bu temel ilkeyi yerleştirmek için yeterlidir.
Çünkü bilinen yetkin yöneticinin, bildiği şeylerde yönetim eksikliğiyle nitelenmesi uygun değildir. Birinci genel bölümde O’nun tekil varlıkları, tekil olmaları bakımından bildiği açıklanmıştı. Bu temel ilkeye karşı ileri sürdükleri şeylerin hiçbirinin onu iptal etmediği de son derece açık biçimde ortaya kondu. Bu yüzden, O’nun bu ayrıntılarda yönetim eksikliği bulunduğunu söylemek uygun değildir. Aksine O, gözetimin daha yetkin olanda daha yetkin olmasını uygun görmüştür. Bu nedenle insan türünde gözetimin diğer türlerden daha yetkin olması uygundur. Milletimizin bütünü insan türünün yetkin kısmı olduğu için, onda gözetimin daha yetkin olması uygundur.
Bu temel ilkeye daha fazla açıklık ve yetkinlik kazandıracak şey, yaratılışın yeniliği inancının kökü tam biçimde açıklandığında ortaya çıkacaktır. Çünkü orada, yüce Tanrı’nın bütün varlıkları sade iradesiyle eylem durumuna getiren ve var eden olduğu şüphesiz biçimde açıklanacaktır. Bir şeyi iradeyle yapanın, yaptığı şeyi sevmemesi düşünülemez. Bir şeyi bilip sevdiği durumda onu gözetmemesi ise uzak, hatta olanaksıza yakındır.
Bu kök ise HaŞem’in yardımıyla ikinci incelemede açıklanacaktır.
הפרק ה׳ באופן ידיעתינו בפנה הזאת בשלמות:
Beşinci Bölüm Bu temel ilkeyi tam olarak nasıl bildiğimiz hakkında.
ואומר שהפנה הזאת מלבד מה שנתאמתה אצלנו מצד הקבלה באופן שהנחנוח הנה נתקיימה אצלנו מצד העיון לפי שהיא מבואר שבביטול הטענות והתר הספקות שהגיעו המפרשים לבטל ההשגחה הפרטית די בקיום הפנה הזאת למה שאין ראוי ליחס למנהיג השלם הידוע חסרון ההנהגה במה שידע ולפי שנתבאר בכלל הא' שהוא ידע הפרטים במה שהם פרטים והתבאר תכלית הבאור שאין בכל מה שטענו נגד הפנה הזאת דבר יבטל אותה אין ראוי ליחס חסרון ההנהגה בהם אלא שהוא ראה שתהיה ההשגחה יותר שלמה ביותר שלם ולזה ראוי שתהיה ההשגחה במין האנושי יותר שלמה משאר המינים ולהיות כלל אומתנו שלמה שבמין האנושית היה ראוי שתהי׳ ההשגח׳ בה יותר שלמ׳ ומה שיוסיף גילוי ושלמו' בפנה הזאת כשיתבאר בשלמות שורש אמונת החדוש כי שם יתבאר במה שאין ספק בו היותר יתברך הפועל והממציא הנמצאות כלן ברצונו הפשוט ולא יצוייר פועל אותם ברצון מזולת שיאהב מה שיפעל והוא רחוק קרוב לנמנע שידע דבר ויאהבנו ולא ישגיח בו. ואמנם השרש הזה יתבאר במאמר הב׳ בג״ה.
Ben derim ki: Bu temel ilke, onu koyduğumuz biçimde gelenek yönünden bizce doğrulanmış olmasının yanında, akıl yoluyla inceleme yönünden de bizce sabit olmuştur. Çünkü kişisel gözetimi iptal etmek için yorumcuları harekete geçiren iddiaların iptali ve şüphelerin çözümü, bu temel ilkeyi yerleştirmek için yeterlidir. Çünkü bilinen yetkin yöneticinin, bildiği şeylerde yönetim eksikliğiyle nitelenmesi uygun değildir. Birinci genel bölümde O’nun tekil varlıkları, tekil olmaları bakımından bildiği açıklanmıştı. Bu temel ilkeye karşı ileri sürdükleri şeylerin hiçbirinin onu iptal etmediği de son derece açık biçimde ortaya kondu. Bu yüzden, O’nun bu ayrıntılarda yönetim eksikliği bulunduğunu söylemek uygun değildir. Aksine O, gözetimin daha yetkin olanda daha yetkin olmasını uygun görmüştür. Bu nedenle insan türünde gözetimin diğer türlerden daha yetkin olması uygundur. Milletimizin bütünü insan türünün yetkin kısmı olduğu için, onda gözetimin daha yetkin olması uygundur. Bu temel ilkeye daha fazla açıklık ve yetkinlik kazandıracak şey, yaratılışın yeniliği inancının kökü tam biçimde açıklandığında ortaya çıkacaktır. Çünkü orada, yüce Tanrı’nın bütün varlıkları sade iradesiyle eylem durumuna getiren ve var eden olduğu şüphesiz biçimde açıklanacaktır. Bir şeyi iradeyle yapanın, yaptığı şeyi sevmemesi düşünülemez. Bir şeyi bilip sevdiği durumda onu gözetmemesi ise uzak, hatta olanaksıza yakındır. Bu kök ise HaŞem’in yardımıyla ikinci incelemede açıklanacaktır.