הפרק הב' בעצם הנבואה: אמנם ההבדל בעצם הנבואה הנה באה בתורה בפירוש אמר אם יהיה נביאכם י״י במראה אליו אתודע בחלום אדבר בו לא כן עבדי משה ונאמר בחתימת התורה ולא קם נביא עוד בישראל כמשה אשר ידעו י״י פנים אל פנים והרב בפירוש המשנה באר ההבדל הזה בד׳ עניינים הא' היו' נבואת שאר הנביאים באמצעי ונבואת משה בלי אמצעי הב׳ היות שאר הנביאים לא יתנבאו אלא בחלום הלילה או ביום בתרדמה נופלת עליו או ימצאהו ענין יתבטלו בו הרגשיו ותשאר המחשבה לבדה וזה נקרא מראה או מחזה ומשה היתה הנבואה שורה עליו ביום והוא ער עומד אצל שני הכרובים הג' שאר הנביאים כשיתנבאו במראה או על יד׳ מלאך יזדעזעו איבריהם תמצאם חרדה גדולה כמעט שתצא נשמתם ומשה לא היה חרד ואע״פ שהיו מדבר פנים אל פנים הד' כי שאר הנביאים לא היו מתנבאים כשירצו והיו מהי צריכין להצעות כענין אלישע אמר ועתה קחו לי מנגן ומשה היה מתנבא בכל עת כמו שיודה נאמרו עמדו ואשמע מה יצו' ומאמר רז״ל מסבי׳ למה שאמרו דבר אל אהרן אחיך ואל יבא בכל עת אל הקדש אהרן בבל יבא ואין משה בבל יבא אלו דברי הרב ואמנם שרש ההבדלים כלם הוא אמרו אשר ידעו י״י פנים אל פנים כי ליתרון מדרגת משה בהתמדת הנבואה והדבקות בתכלית השמע שאר חושיו וכחותיו אל הכח השכלי אשר כל זה נרמז באמרו לא כן עבדי משה בכל ביתי נאמן הוא כי העבד הנאמן בכל בית אדוניו כל עשתנותיו בעבודת אדוניו הנה בעבור זה ליתרון הדבקות היתה נבואתו בלי אמצעות מלאך וליתרון השמע שאר חושיו וכחותיו אל הכה השכלי היתה בהקץ בלא חרדה ובלא משל וחידות ולהתמדותו בדבקות היתה בכל עת ואמנם במקום נבחר והיא במקום שני הכרובים להיותו מקום מוכן ישלם בו הדבקות המופלג יותר ואמנם שאר הנביאים שלא הגיעו למדרגתו בדבקות לא היתה נבואתם פנים אל פנים וכי לא הגיעו במדרגתו בהשמע כחותיהם היתה נבואתם באמצעית הנה המדמה שנרמז זה נאמרו במראה אליו אתודע בחלום אדבר בו בשכבר התבאר בספר החוש והמוחש החלום הוא באמצעות המדמה והמראה גם כן יתחזקו בה צורות המביטים בה וידומה כאלו הם מפותחים בה אשר כל זה פעל הדמיון ואמר זה לפי שנבואת כל הנביאים תהיה פעם בחלום ופעם בהקיץ אלא שידומה להם ענין יראוהו יגיע להם משם השפע כענין אביהם שראה המלאכים בדמות אנשים ואם לא היו אנשים אלא שהגיע לו הדבור באמצעות' וכענין יהושע בדברו עם המלאך שלא ראה עצם המלאך אלא שהגיעו לו הדבור אני שר צבא י״י עתה באתי ולפי שיתחלפו מדרגות הנביאים בהכנע כחותיהם והשמעם לכח השכלי כבר יהיה מי שלמיעוט ההכנעו יזדעזעו אבריו ויהפכו צוריו כענין בדניאל ולזה יתחייב שתהיה זה בהתחלת התנועה שהוא עת מלחמת שאר הכחות עם השכל אבל כשנשלם ההתבודדות בנצוח השכל לשאר הכחות הנה אין ראוי שירגיש דבר מנגד ולזה מה שנאמר שם ידבר אדוני כי חזקתגי. כן ראה שיובנו עניינ׳ אלו ההבדלים בלי ספק אבל שיהיה כולל לנביאים שימצאם חרדה ואימה גדולה כמעט שתצא נשמתם כפשט הלשון הלילה והנה נאמן שמואל לנביא בתחלת נבואתו ובתשובתו בדבר האתונות ואלישע בתשובתו לנעמן ויתר ענייניו יוכיחו כי לא מצאה חרדה גדולה גם לא נפלה עליהם תרדמה עד שתראה שמואל היה מדמה שיקראוהו עלי ולזה יראה שנדמה לו הקול כקול עלי שאין ספק שהיה בקי רבו כמו שאז״ל היאך סומא מותר באשתו אלא בטביעות עינא דקלה ולהיות הדבור ההוא כדמות דבור עלי בשוה היה הענין ההוא נקרא מראה שהיה קול מיומה ואמנם התרדמה שנפלה על אברהם ואימה גדולה אם שהנביאים אשר לא יתנבאו תמיד מתחלף הבנתם כפי הפרידם הדבקות והתירם הקשר וזה אם לדבר מעיק מחוץ ואיפשר שאחרי הטריד עצמו במלחמת המלאכים הגיע לו רושם מזה בנבואתו והגיע לו תרדמה ואם שהיה העניין ההוא רמז ומשל לגלות ואם שהיו שני העניינים יחד לא שיהיה ענין התרדמה מתחייב על כל פנים ליתר הנביאים ואולם במעמד הנכבד שהשיגו מה שהשיגו וביחוד בשני הדברות אנכי ולא יהיה לך כמו שבא בקבלה וכמו שיורה עליו פשט הכתובים כמו שקדם בפתיחת הדבור הנה היה בלא ספק ע"צ הנס והפלא העצו' וזה שאין ספק שלא היו כל ישראל ראוים ומוכנים לנבואה ולזה הבינו בהבד' האותיו׳ כב׳ הדבורים האל לא הקול לבד ואין ראיי שיאמר בפי' דברי רז״ל שהכוונה בהם להיות הדבורים ההם עניינים מופתים ושהמשפט בהם לנביא וחכם אחר כי הכוונה בדבור הב' איננו פנת האחדות כמו שחשבו אלא הרחקת עבודה זרה והוא שעם הוראתנו באחדותו לא נעבוד זולתו באל אמר ממשרתיו לבד וזה ענין אין מדרכו שיבא עליו מופת ולא היה זה כדאי לטעות בו אלא שראינו מהמפרשים מי שכתב מחלוף זה והאמת עד לעצמו. וזהו מהשכווינו בכלל הזה. והתחלה לאל לבדו ומרומם על כל ברכה ותהלה אמן ואמן:
İkinci Bölüm: Peygamberliğin Özü Hakkında
Peygamberliğin özündeki fark Tora’da açıkça gelmiştir: “Aranızda bir peygamber olursa, Ben HaŞem, ona görüntüde kendimi bildiririm, onunla rüyada konuşurum. Kulum Moşe böyle değildir.” Tora’nın sonunda da şöyle denir: “İsrael’de artık Moşe gibi, HaŞem’in yüz yüze bildiği bir peygamber çıkmadı.”
Rambam, Mişna açıklamasında bu farkı dört yönden açıklamıştır. Birincisi, diğer peygamberlerin peygamberliğinin aracıyla, Moşe’nin peygamberliğinin ise aracısız olmasıdır. İkincisi, diğer peygamberlerin ancak gece rüyasında veya gündüz kendilerine çöken bir uyuklama durumunda peygamberlik etmeleri ya da duyularının iptal olduğu, yalnız düşüncenin kaldığı bir durumun onlara gelmesidir. Bu duruma görüntü veya görüm denir. Moşe’ye ise peygamberlik gündüz, uyanıkken ve iki keruvun yanında ayakta dururken gelirdi. Üçüncüsü, diğer peygamberler görüntüde veya melek aracılığıyla peygamberlik ettiklerinde organları titrer, büyük bir dehşete kapılırlardı; neredeyse ruhları çıkacak olurdu. Moşe ise korkuya kapılmazdı; yüz yüze konuşmasına rağmen bu böyleydi. Dördüncüsü, diğer peygamberler istedikleri zaman peygamberlik etmezlerdi; hazırlıklara ihtiyaç duyardılar. Elişa’nın “Şimdi bana bir çalgıcı getirin” demesi bunun gibidir. Moşe ise her zaman peygamberlik ederdi. Bu, “Durun, HaŞem’in ne emredeceğini işiteyim” sözünden anlaşılır. Bilgelerimizin sözü de bunu destekler. Onlar, “Kardeşin Aharon’a söyle; her zaman kutsala gelmesin” ayeti hakkında şöyle demişlerdir: Aharon için “gelmesin” yasağı vardır; Moşe için böyle bir yasak yoktur. Rambam’ın sözleri bunlardır.
Fakat bütün bu farkların kökü, “HaŞem’in yüz yüze bildiği” ifadesidir. Çünkü Moşe’nin derecesinin üstünlüğü, peygamberliğin ve bağlılığın sürekliliğinde; diğer duyularının ve güçlerinin akla dayalı güce tam olarak itaat etmesindedir. Bütün bunlar, “Kulum Moşe böyle değildir; o bütün evimde sadıktır” sözünde ima edilmiştir. Efendisinin bütün evinde sadık olan kulun bütün düşünceleri efendisinin hizmetindedir.
İşte bu yüzden, bağlılığının üstünlüğü sebebiyle peygamberliği melek aracılığı olmadan gerçekleşti. Diğer duyularının ve güçlerinin akla dayalı güce itaatinin üstünlüğü sebebiyle de bu, uyanıklık durumunda, korku olmadan, mesel ve bilmeceler olmadan oldu. Bağlılığının sürekliliği sebebiyle de her zaman gerçekleşti. Fakat seçilmiş bir yerde, yani iki keruvun bulunduğu yerde gerçekleşti; çünkü burası olağanüstü bağlılığın daha tam gerçekleşmesine hazırlanmış bir yerdi.
Diğer peygamberler ise bağlılıkta onun derecesine ulaşmadıkları için peygamberlikleri yüz yüze olmadı. Güçlerinin akla dayalı güce itaatinde de onun derecesine ulaşmadıkları için peygamberlikleri imgeleme yetisi aracılığıyla oldu. Bu, “ona görüntüde kendimi bildiririm, onunla rüyada konuşurum” sözünde ima edilmiştir. Çünkü Duyu ve Duyulur kitabında açıklanmıştır ki rüya imgeleme yetisi aracılığıyla olur. Görüntüde de ona bakan şekiller güçlenir ve sanki onda işlenmiş gibi görünür; bütün bunlar hayal gücünün eylemidir.
Bunu söylemesinin sebebi şudur: Bütün peygamberlerin peygamberliği bazen rüyada, bazen de uyanıkken olur. Fakat onlara, gördüklerini sandıkları bir durum görünür ve feyiz onlara oradan ulaşır. Ataları Avraam’ın melekleri insan biçiminde görmesi buna benzer. Gerçekte onlar insan değildi; fakat söz ona onların aracılığıyla ulaştı. Yehoshua’nın melekle konuşması da böyledir. O, meleğin özünü görmedi; fakat “Ben HaŞem’in ordusunun komutanıyım, şimdi geldim” sözü ona ulaştı.
Peygamberlerin dereceleri, güçlerinin boyun eğmesi ve akla dayalı güce itaat etmesi bakımından farklı olduğundan, boyun eğmenin azlığı sebebiyle organları titreyen ve yüz rengi değişen kimseler bulunabilir; Daniel’deki durum gibi. Bunun, hareketin başlangıcında, yani diğer güçlerle akıl arasındaki savaş sırasında olması gerekir. Fakat aklın diğer güçleri yenmesiyle yalnızlaşma tamamlandığında, karşıt bir şey hissetmesi uygun değildir. Bu nedenle orada şöyle denmiştir: “Efendim konuşsun; çünkü beni güçlendirdin.”
Bu farkların böyle anlaşılması gerektiği şüphesizdir. Fakat gece ifadesinin düz anlamına göre, bütün peygamberlere ruhları neredeyse çıkacak kadar büyük bir korku ve dehşet geldiğini söylemek doğru değildir. Şmuel’in peygamberliğinin başında ve dişi eşekler konusunda verdiği cevapta güvenilir bir peygamber olması; Elişa’nın Naaman’a verdiği cevap ve diğer işleri, onlara büyük bir dehşetin gelmediğini ve üzerlerine derin uyku düşmediğini gösterir. Öyle ki Şmuel, Eli’nin kendisini çağırdığını sanıyordu. Bu nedenle sesin ona Eli’nin sesi gibi göründüğü anlaşılır; çünkü hiç şüphesiz öğretmeninin sesini iyi tanıyordu. Bilgelerimizin “Kör bir kimse karısıyla nasıl birlikte olabilir? Ancak sesini tanımasıyla” sözü de buna benzer. O söz, Eli’nin sözüne tamamen benzediği için bu durum “görüntü” diye adlandırıldı; çünkü duyulan ses düşsel bir sesti.
Avraam’ın üzerine düşen derin uykuya ve büyük korkuya gelince: Sürekli peygamberlik etmeyen peygamberlerde, bağlılığın ayrılması ve bağın çözülmesi oranında kavrayışın değişmesi olanaklıdır. Bu, dışarıdan sıkıştıran bir şey sebebiyle olabilir. Meleklerle savaş konusunda kendisini yormasından sonra, bunun izinin peygamberliğine ulaşmış ve ona derin uyku gelmiş olması da olanaklıdır. Ya da bu durum sürgün için bir işaret ve meseldi. Yahut iki durum birlikte gerçekleşmişti. Fakat derin uykunun diğer peygamberler için her durumda zorunlu olduğu söylenemez.
Yüce duruşa gelince: İsrael orada elde ettiklerini elde etti; özellikle de gelenekte geldiği ve ayetlerin düz anlamının da gösterdiği üzere, “Ben HaŞem’im” ve “Senin için başka tanrılar olmayacak” şeklindeki iki sözde bunu elde etti. Gerçekten de konuşmanın başlangıcında bu daha önce açıklanmıştı. Bu, şüphesiz büyük bir mucize ve olağanüstü harika yoluyla oldu. Çünkü bütün İsrael’in peygamberliğe uygun ve hazır olmadığı şüphesizdir. Bu nedenle onlar, bu iki Tanrısal sözde yalnız sesi değil, harflerin ayrımını da kavradılar.
Bilgelerimizin sözlerinin açıklamasında, amacın bu iki sözün kanıtlanabilir konular olduğu ve bunlar hakkında hükmün başka bir peygamber ve bilgeye ait olduğu söylenmemelidir. Çünkü ikinci sözün amacı, onların sandığı gibi birlik ilkesi değildir; putperestliği uzaklaştırmaktır. Yani O’nun birliğini öğretmesiyle birlikte, O’ndan başkasına tanrı olarak kulluk etmeyeceğiz; O’na bağlı varlıklardan hiçbirine. Bu konu, kendisi hakkında kanıt gelmesi olağan olan bir şey değildir ve bunda yanılmaya değmezdi. Fakat açıklayıcılardan birinin bunun tersini yazdığını gördük. Gerçeklik kendi kendisinin tanığıdır.
Bu genel bölümde amaçladığımız şey budur. Başlangıç yalnız Tanrı’ya aittir; O her bereketin ve övgünün üstünde yücedir. Amen ve amen.
הפרק הב' בעצם הנבואה: אמנם ההבדל בעצם הנבואה הנה באה בתורה בפירוש אמר אם יהיה נביאכם י״י במראה אליו אתודע בחלום אדבר בו לא כן עבדי משה ונאמר בחתימת התורה ולא קם נביא עוד בישראל כמשה אשר ידעו י״י פנים אל פנים והרב בפירוש המשנה באר ההבדל הזה בד׳ עניינים הא' היו' נבואת שאר הנביאים באמצעי ונבואת משה בלי אמצעי הב׳ היות שאר הנביאים לא יתנבאו אלא בחלום הלילה או ביום בתרדמה נופלת עליו או ימצאהו ענין יתבטלו בו הרגשיו ותשאר המחשבה לבדה וזה נקרא מראה או מחזה ומשה היתה הנבואה שורה עליו ביום והוא ער עומד אצל שני הכרובים הג' שאר הנביאים כשיתנבאו במראה או על יד׳ מלאך יזדעזעו איבריהם תמצאם חרדה גדולה כמעט שתצא נשמתם ומשה לא היה חרד ואע״פ שהיו מדבר פנים אל פנים הד' כי שאר הנביאים לא היו מתנבאים כשירצו והיו מהי צריכין להצעות כענין אלישע אמר ועתה קחו לי מנגן ומשה היה מתנבא בכל עת כמו שיודה נאמרו עמדו ואשמע מה יצו' ומאמר רז״ל מסבי׳ למה שאמרו דבר אל אהרן אחיך ואל יבא בכל עת אל הקדש אהרן בבל יבא ואין משה בבל יבא אלו דברי הרב ואמנם שרש ההבדלים כלם הוא אמרו אשר ידעו י״י פנים אל פנים כי ליתרון מדרגת משה בהתמדת הנבואה והדבקות בתכלית השמע שאר חושיו וכחותיו אל הכח השכלי אשר כל זה נרמז באמרו לא כן עבדי משה בכל ביתי נאמן הוא כי העבד הנאמן בכל בית אדוניו כל עשתנותיו בעבודת אדוניו הנה בעבור זה ליתרון הדבקות היתה נבואתו בלי אמצעות מלאך וליתרון השמע שאר חושיו וכחותיו אל הכה השכלי היתה בהקץ בלא חרדה ובלא משל וחידות ולהתמדותו בדבקות היתה בכל עת ואמנם במקום נבחר והיא במקום שני הכרובים להיותו מקום מוכן ישלם בו הדבקות המופלג יותר ואמנם שאר הנביאים שלא הגיעו למדרגתו בדבקות לא היתה נבואתם פנים אל פנים וכי לא הגיעו במדרגתו בהשמע כחותיהם היתה נבואתם באמצעית הנה המדמה שנרמז זה נאמרו במראה אליו אתודע בחלום אדבר בו בשכבר התבאר בספר החוש והמוחש החלום הוא באמצעות המדמה והמראה גם כן יתחזקו בה צורות המביטים בה וידומה כאלו הם מפותחים בה אשר כל זה פעל הדמיון ואמר זה לפי שנבואת כל הנביאים תהיה פעם בחלום ופעם בהקיץ אלא שידומה להם ענין יראוהו יגיע להם משם השפע כענין אביהם שראה המלאכים בדמות אנשים ואם לא היו אנשים אלא שהגיע לו הדבור באמצעות' וכענין יהושע בדברו עם המלאך שלא ראה עצם המלאך אלא שהגיעו לו הדבור אני שר צבא י״י עתה באתי ולפי שיתחלפו מדרגות הנביאים בהכנע כחותיהם והשמעם לכח השכלי כבר יהיה מי שלמיעוט ההכנעו יזדעזעו אבריו ויהפכו צוריו כענין בדניאל ולזה יתחייב שתהיה זה בהתחלת התנועה שהוא עת מלחמת שאר הכחות עם השכל אבל כשנשלם ההתבודדות בנצוח השכל לשאר הכחות הנה אין ראוי שירגיש דבר מנגד ולזה מה שנאמר שם ידבר אדוני כי חזקתגי. כן ראה שיובנו עניינ׳ אלו ההבדלים בלי ספק אבל שיהיה כולל לנביאים שימצאם חרדה ואימה גדולה כמעט שתצא נשמתם כפשט הלשון הלילה והנה נאמן שמואל לנביא בתחלת נבואתו ובתשובתו בדבר האתונות ואלישע בתשובתו לנעמן ויתר ענייניו יוכיחו כי לא מצאה חרדה גדולה גם לא נפלה עליהם תרדמה עד שתראה שמואל היה מדמה שיקראוהו עלי ולזה יראה שנדמה לו הקול כקול עלי שאין ספק שהיה בקי רבו כמו שאז״ל היאך סומא מותר באשתו אלא בטביעות עינא דקלה ולהיות הדבור ההוא כדמות דבור עלי בשוה היה הענין ההוא נקרא מראה שהיה קול מיומה ואמנם התרדמה שנפלה על אברהם ואימה גדולה אם שהנביאים אשר לא יתנבאו תמיד מתחלף הבנתם כפי הפרידם הדבקות והתירם הקשר וזה אם לדבר מעיק מחוץ ואיפשר שאחרי הטריד עצמו במלחמת המלאכים הגיע לו רושם מזה בנבואתו והגיע לו תרדמה ואם שהיה העניין ההוא רמז ומשל לגלות ואם שהיו שני העניינים יחד לא שיהיה ענין התרדמה מתחייב על כל פנים ליתר הנביאים ואולם במעמד הנכבד שהשיגו מה שהשיגו וביחוד בשני הדברות אנכי ולא יהיה לך כמו שבא בקבלה וכמו שיורה עליו פשט הכתובים כמו שקדם בפתיחת הדבור הנה היה בלא ספק ע"צ הנס והפלא העצו' וזה שאין ספק שלא היו כל ישראל ראוים ומוכנים לנבואה ולזה הבינו בהבד' האותיו׳ כב׳ הדבורים האל לא הקול לבד ואין ראיי שיאמר בפי' דברי רז״ל שהכוונה בהם להיות הדבורים ההם עניינים מופתים ושהמשפט בהם לנביא וחכם אחר כי הכוונה בדבור הב' איננו פנת האחדות כמו שחשבו אלא הרחקת עבודה זרה והוא שעם הוראתנו באחדותו לא נעבוד זולתו באל אמר ממשרתיו לבד וזה ענין אין מדרכו שיבא עליו מופת ולא היה זה כדאי לטעות בו אלא שראינו מהמפרשים מי שכתב מחלוף זה והאמת עד לעצמו. וזהו מהשכווינו בכלל הזה. והתחלה לאל לבדו ומרומם על כל ברכה ותהלה אמן ואמן:
İkinci Bölüm: Peygamberliğin Özü Hakkında Peygamberliğin özündeki fark Tora’da açıkça gelmiştir: “Aranızda bir peygamber olursa, Ben HaŞem, ona görüntüde kendimi bildiririm, onunla rüyada konuşurum. Kulum Moşe böyle değildir.” Tora’nın sonunda da şöyle denir: “İsrael’de artık Moşe gibi, HaŞem’in yüz yüze bildiği bir peygamber çıkmadı.” Rambam, Mişna açıklamasında bu farkı dört yönden açıklamıştır. Birincisi, diğer peygamberlerin peygamberliğinin aracıyla, Moşe’nin peygamberliğinin ise aracısız olmasıdır. İkincisi, diğer peygamberlerin ancak gece rüyasında veya gündüz kendilerine çöken bir uyuklama durumunda peygamberlik etmeleri ya da duyularının iptal olduğu, yalnız düşüncenin kaldığı bir durumun onlara gelmesidir. Bu duruma görüntü veya görüm denir. Moşe’ye ise peygamberlik gündüz, uyanıkken ve iki keruvun yanında ayakta dururken gelirdi. Üçüncüsü, diğer peygamberler görüntüde veya melek aracılığıyla peygamberlik ettiklerinde organları titrer, büyük bir dehşete kapılırlardı; neredeyse ruhları çıkacak olurdu. Moşe ise korkuya kapılmazdı; yüz yüze konuşmasına rağmen bu böyleydi. Dördüncüsü, diğer peygamberler istedikleri zaman peygamberlik etmezlerdi; hazırlıklara ihtiyaç duyardılar. Elişa’nın “Şimdi bana bir çalgıcı getirin” demesi bunun gibidir. Moşe ise her zaman peygamberlik ederdi. Bu, “Durun, HaŞem’in ne emredeceğini işiteyim” sözünden anlaşılır. Bilgelerimizin sözü de bunu destekler. Onlar, “Kardeşin Aharon’a söyle; her zaman kutsala gelmesin” ayeti hakkında şöyle demişlerdir: Aharon için “gelmesin” yasağı vardır; Moşe için böyle bir yasak yoktur. Rambam’ın sözleri bunlardır. Fakat bütün bu farkların kökü, “HaŞem’in yüz yüze bildiği” ifadesidir. Çünkü Moşe’nin derecesinin üstünlüğü, peygamberliğin ve bağlılığın sürekliliğinde; diğer duyularının ve güçlerinin akla dayalı güce tam olarak itaat etmesindedir. Bütün bunlar, “Kulum Moşe böyle değildir; o bütün evimde sadıktır” sözünde ima edilmiştir. Efendisinin bütün evinde sadık olan kulun bütün düşünceleri efendisinin hizmetindedir. İşte bu yüzden, bağlılığının üstünlüğü sebebiyle peygamberliği melek aracılığı olmadan gerçekleşti. Diğer duyularının ve güçlerinin akla dayalı güce itaatinin üstünlüğü sebebiyle de bu, uyanıklık durumunda, korku olmadan, mesel ve bilmeceler olmadan oldu. Bağlılığının sürekliliği sebebiyle de her zaman gerçekleşti. Fakat seçilmiş bir yerde, yani iki keruvun bulunduğu yerde gerçekleşti; çünkü burası olağanüstü bağlılığın daha tam gerçekleşmesine hazırlanmış bir yerdi. Diğer peygamberler ise bağlılıkta onun derecesine ulaşmadıkları için peygamberlikleri yüz yüze olmadı. Güçlerinin akla dayalı güce itaatinde de onun derecesine ulaşmadıkları için peygamberlikleri imgeleme yetisi aracılığıyla oldu. Bu, “ona görüntüde kendimi bildiririm, onunla rüyada konuşurum” sözünde ima edilmiştir. Çünkü Duyu ve Duyulur kitabında açıklanmıştır ki rüya imgeleme yetisi aracılığıyla olur. Görüntüde de ona bakan şekiller güçlenir ve sanki onda işlenmiş gibi görünür; bütün bunlar hayal gücünün eylemidir. Bunu söylemesinin sebebi şudur: Bütün peygamberlerin peygamberliği bazen rüyada, bazen de uyanıkken olur. Fakat onlara, gördüklerini sandıkları bir durum görünür ve feyiz onlara oradan ulaşır. Ataları Avraam’ın melekleri insan biçiminde görmesi buna benzer. Gerçekte onlar insan değildi; fakat söz ona onların aracılığıyla ulaştı. Yehoshua’nın melekle konuşması da böyledir. O, meleğin özünü görmedi; fakat “Ben HaŞem’in ordusunun komutanıyım, şimdi geldim” sözü ona ulaştı. Peygamberlerin dereceleri, güçlerinin boyun eğmesi ve akla dayalı güce itaat etmesi bakımından farklı olduğundan, boyun eğmenin azlığı sebebiyle organları titreyen ve yüz rengi değişen kimseler bulunabilir; Daniel’deki durum gibi. Bunun, hareketin başlangıcında, yani diğer güçlerle akıl arasındaki savaş sırasında olması gerekir. Fakat aklın diğer güçleri yenmesiyle yalnızlaşma tamamlandığında, karşıt bir şey hissetmesi uygun değildir. Bu nedenle orada şöyle denmiştir: “Efendim konuşsun; çünkü beni güçlendirdin.” Bu farkların böyle anlaşılması gerektiği şüphesizdir. Fakat gece ifadesinin düz anlamına göre, bütün peygamberlere ruhları neredeyse çıkacak kadar büyük bir korku ve dehşet geldiğini söylemek doğru değildir. Şmuel’in peygamberliğinin başında ve dişi eşekler konusunda verdiği cevapta güvenilir bir peygamber olması; Elişa’nın Naaman’a verdiği cevap ve diğer işleri, onlara büyük bir dehşetin gelmediğini ve üzerlerine derin uyku düşmediğini gösterir. Öyle ki Şmuel, Eli’nin kendisini çağırdığını sanıyordu. Bu nedenle sesin ona Eli’nin sesi gibi göründüğü anlaşılır; çünkü hiç şüphesiz öğretmeninin sesini iyi tanıyordu. Bilgelerimizin “Kör bir kimse karısıyla nasıl birlikte olabilir? Ancak sesini tanımasıyla” sözü de buna benzer. O söz, Eli’nin sözüne tamamen benzediği için bu durum “görüntü” diye adlandırıldı; çünkü duyulan ses düşsel bir sesti. Avraam’ın üzerine düşen derin uykuya ve büyük korkuya gelince: Sürekli peygamberlik etmeyen peygamberlerde, bağlılığın ayrılması ve bağın çözülmesi oranında kavrayışın değişmesi olanaklıdır. Bu, dışarıdan sıkıştıran bir şey sebebiyle olabilir. Meleklerle savaş konusunda kendisini yormasından sonra, bunun izinin peygamberliğine ulaşmış ve ona derin uyku gelmiş olması da olanaklıdır. Ya da bu durum sürgün için bir işaret ve meseldi. Yahut iki durum birlikte gerçekleşmişti. Fakat derin uykunun diğer peygamberler için her durumda zorunlu olduğu söylenemez. Yüce duruşa gelince: İsrael orada elde ettiklerini elde etti; özellikle de gelenekte geldiği ve ayetlerin düz anlamının da gösterdiği üzere, “Ben HaŞem’im” ve “Senin için başka tanrılar olmayacak” şeklindeki iki sözde bunu elde etti. Gerçekten de konuşmanın başlangıcında bu daha önce açıklanmıştı. Bu, şüphesiz büyük bir mucize ve olağanüstü harika yoluyla oldu. Çünkü bütün İsrael’in peygamberliğe uygun ve hazır olmadığı şüphesizdir. Bu nedenle onlar, bu iki Tanrısal sözde yalnız sesi değil, harflerin ayrımını da kavradılar. Bilgelerimizin sözlerinin açıklamasında, amacın bu iki sözün kanıtlanabilir konular olduğu ve bunlar hakkında hükmün başka bir peygamber ve bilgeye ait olduğu söylenmemelidir. Çünkü ikinci sözün amacı, onların sandığı gibi birlik ilkesi değildir; putperestliği uzaklaştırmaktır. Yani O’nun birliğini öğretmesiyle birlikte, O’ndan başkasına tanrı olarak kulluk etmeyeceğiz; O’na bağlı varlıklardan hiçbirine. Bu konu, kendisi hakkında kanıt gelmesi olağan olan bir şey değildir ve bunda yanılmaya değmezdi. Fakat açıklayıcılardan birinin bunun tersini yazdığını gördük. Gerçeklik kendi kendisinin tanığıdır. Bu genel bölümde amaçladığımız şey budur. Başlangıç yalnız Tanrı’ya aittir; O her bereketin ve övgünün üstünde yücedir. Amen ve amen.