HaEmunot veHaDeot · [Treatise IX] The World to Come, Chapter 10
1
אבל השאלה היש לאלהים עליהם עבודה? אומר כן, שלא יתכן שיעשה בדבר הזה שיעזוב שכל שלם בלי צוי והזהרה, ואלו היה נכון לעשותו בעולם הבא היה עושהו בעולם הזה, אך יש לו בו חבה עליהם שיאמינו באלהותו, ושלא יקללוהו, ולא יספרו עליו המדות המגונות, ומה שדומה לזה. אלו מדרך השכליות הגמורים, וזה דבר שאי אפשר זולתה, וזכרו הספרים עבודה אחרת שמעית, והוא שיכוין להם מקום מארצם, יחייבם בו שיבואו אליו בכל פעם, הוא להם כיום השבת וראש חדש אצלנו עתה, ויעבדוהו שם במה שיצוה אותם, עד שלא יעזבם בלי עבודה כמ"ש (שם ס"ו כ"ג) והיה מדי חדש בחדשו ומדי שבת בשבתו יבא כל בשר להשתחות לפני אמר יי'; וכאשר ישלימו, יצאו ויראו הענושים, כמ"ש (שם כ"ד) ויצאו וראו בפגרי האנשים, מפני שאמר יבא כל בשר. ואמרו קדמוננו שהצדיקים אין עומדים בלי עבודה בעולם הבא, כאשר הם בעולם הזה, אמרו, תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעולם הזה ולא בעולם הבא. אבל הענושים לא יתכן שיצוו בעבודה בעבור היסורין ובעבור שהיתה מעתיקה אותם מענינם המתמיד כאשר הקדמנו. אבל תשובת השתי שאלות האחרונות, אשר אחת מהנה אם יעדו מה יהיה גמולם? והאחרת, אם הם לא יעבדו, מה יהיה מענינם? כבר השיבותי עליהם בסוף המאמר השמיני, ואמרתי שלא ערב להם הגמול הנצחי, כי אם בעבור שידע שהם יבחרו בעבודתו ולא בהמרותו, וכי כאשר יבחרו בה, יוסיף להם ביתרון הטובה כאשר בארנו. וכיון שיצאו שתי אלה עם הראשונה אשר קדם באורה, נשארו עשר בלבד:
“Tanrı’nın onlar üzerinde kulluk yükümlülüğü olacak mı?” sorusuna gelince, derim ki evet. Çünkü bu konuda Tanrı’nın tam bir aklı emir ve uyarı olmaksızın bırakması mümkün değildir. Eğer bunu Olam HaBa’da yapmak doğru olsaydı, bu dünyada da yapardı. Fakat orada onlar üzerinde şu sevgili yükümlülük vardır: O’nun Tanrılığına inanmaları, O’na sövmemeleri, O’nun hakkında çirkin nitelikler anlatmamaları ve buna benzer şeyler. Bunlar tamamıyla akli şeyler yolundandır ve bunlarsız olması mümkün değildir. Kitaplar başka bir işitmeye dayalı kulluğu da zikretmiştir: Tanrı onlara kendi topraklarından bir yer belirler; bizim için şimdi Şabat ve Roş Hodeş günü nasıl ise, onların da her defasında oraya gelmesini gerekli kılar. Orada onlara emredeceği şeyle O’na kulluk ederler; böylece onları kulluksuz bırakmaz. Nitekim “Her ay kendi ayında ve her Şabat kendi Şabat’ında bütün etler önümde eğilmek üzere gelecek, der HaŞem” (Yeşayahu 66:23) denmiştir. Bunu tamamladıklarında dışarı çıkıp cezalandırılanları görürler. Nitekim “Çıkıp insanların cesetlerine bakacaklar” (Yeşayahu 66:24) denmiştir; çünkü önce “bütün etler gelecek” demiştir. Kadimlerimiz doğruların Olam HaBa’da da bu dünyada olduğu gibi kulluksuz durmadığını söylemişlerdir. Şöyle demişlerdir: “Tora bilginlerinin ne bu dünyada ne de Olam HaBa’da dinlenmesi vardır.” Fakat cezalandırılanlara kulluk emredilmesi mümkün değildir; hem acılar sebebiyle hem de bu kulluğun onları, daha önce belirttiğimiz gibi, sürekli durumlarından çıkaracak olması sebebiyle. Son iki sorunun cevabına gelince —bunlardan biri, eğer O’na kulluk ederlerse ödüllerinin ne olacağı; diğeri ise eğer kulluk etmezlerse durumlarının ne olacağıdır— bunlara sekizinci bölümün sonunda cevap vermiştim. Orada dedim ki ebedi ödül onlara ancak Tanrı onların O’na kulluğu seçeceklerini, O’na başkaldırmayı seçmeyeceklerini bildiği için vaat edilmiştir. Onlar kulluğu seçtiklerinde, daha önce açıkladığımız gibi, Tanrı onlara iyilikte artış verecektir. Bu iki soru, açıklaması daha önce geçen birinci soruyla birlikte dışarı çıkınca, geriye yalnızca on soru kalır.
אבל השאלה היש לאלהים עליהם עבודה? אומר כן, שלא יתכן שיעשה בדבר הזה שיעזוב שכל שלם בלי צוי והזהרה, ואלו היה נכון לעשותו בעולם הבא היה עושהו בעולם הזה, אך יש לו בו חבה עליהם שיאמינו באלהותו, ושלא יקללוהו, ולא יספרו עליו המדות המגונות, ומה שדומה לזה. אלו מדרך השכליות הגמורים, וזה דבר שאי אפשר זולתה, וזכרו הספרים עבודה אחרת שמעית, והוא שיכוין להם מקום מארצם, יחייבם בו שיבואו אליו בכל פעם, הוא להם כיום השבת וראש חדש אצלנו עתה, ויעבדוהו שם במה שיצוה אותם, עד שלא יעזבם בלי עבודה כמ"ש (שם ס"ו כ"ג) והיה מדי חדש בחדשו ומדי שבת בשבתו יבא כל בשר להשתחות לפני אמר יי'; וכאשר ישלימו, יצאו ויראו הענושים, כמ"ש (שם כ"ד) ויצאו וראו בפגרי האנשים, מפני שאמר יבא כל בשר. ואמרו קדמוננו שהצדיקים אין עומדים בלי עבודה בעולם הבא, כאשר הם בעולם הזה, אמרו, תלמידי חכמים אין להם מנוחה לא בעולם הזה ולא בעולם הבא. אבל הענושים לא יתכן שיצוו בעבודה בעבור היסורין ובעבור שהיתה מעתיקה אותם מענינם המתמיד כאשר הקדמנו. אבל תשובת השתי שאלות האחרונות, אשר אחת מהנה אם יעדו מה יהיה גמולם? והאחרת, אם הם לא יעבדו, מה יהיה מענינם? כבר השיבותי עליהם בסוף המאמר השמיני, ואמרתי שלא ערב להם הגמול הנצחי, כי אם בעבור שידע שהם יבחרו בעבודתו ולא בהמרותו, וכי כאשר יבחרו בה, יוסיף להם ביתרון הטובה כאשר בארנו. וכיון שיצאו שתי אלה עם הראשונה אשר קדם באורה, נשארו עשר בלבד:
“Tanrı’nın onlar üzerinde kulluk yükümlülüğü olacak mı?” sorusuna gelince, derim ki evet. Çünkü bu konuda Tanrı’nın tam bir aklı emir ve uyarı olmaksızın bırakması mümkün değildir. Eğer bunu Olam HaBa’da yapmak doğru olsaydı, bu dünyada da yapardı. Fakat orada onlar üzerinde şu sevgili yükümlülük vardır: O’nun Tanrılığına inanmaları, O’na sövmemeleri, O’nun hakkında çirkin nitelikler anlatmamaları ve buna benzer şeyler. Bunlar tamamıyla akli şeyler yolundandır ve bunlarsız olması mümkün değildir. Kitaplar başka bir işitmeye dayalı kulluğu da zikretmiştir: Tanrı onlara kendi topraklarından bir yer belirler; bizim için şimdi Şabat ve Roş Hodeş günü nasıl ise, onların da her defasında oraya gelmesini gerekli kılar. Orada onlara emredeceği şeyle O’na kulluk ederler; böylece onları kulluksuz bırakmaz. Nitekim “Her ay kendi ayında ve her Şabat kendi Şabat’ında bütün etler önümde eğilmek üzere gelecek, der HaŞem” (Yeşayahu 66:23) denmiştir. Bunu tamamladıklarında dışarı çıkıp cezalandırılanları görürler. Nitekim “Çıkıp insanların cesetlerine bakacaklar” (Yeşayahu 66:24) denmiştir; çünkü önce “bütün etler gelecek” demiştir. Kadimlerimiz doğruların Olam HaBa’da da bu dünyada olduğu gibi kulluksuz durmadığını söylemişlerdir. Şöyle demişlerdir: “Tora bilginlerinin ne bu dünyada ne de Olam HaBa’da dinlenmesi vardır.” Fakat cezalandırılanlara kulluk emredilmesi mümkün değildir; hem acılar sebebiyle hem de bu kulluğun onları, daha önce belirttiğimiz gibi, sürekli durumlarından çıkaracak olması sebebiyle. Son iki sorunun cevabına gelince —bunlardan biri, eğer O’na kulluk ederlerse ödüllerinin ne olacağı; diğeri ise eğer kulluk etmezlerse durumlarının ne olacağıdır— bunlara sekizinci bölümün sonunda cevap vermiştim. Orada dedim ki ebedi ödül onlara ancak Tanrı onların O’na kulluğu seçeceklerini, O’na başkaldırmayı seçmeyeceklerini bildiği için vaat edilmiştir. Onlar kulluğu seçtiklerinde, daha önce açıkladığımız gibi, Tanrı onlara iyilikte artış verecektir. Bu iki soru, açıklaması daha önce geçen birinci soruyla birlikte dışarı çıkınca, geriye yalnızca on soru kalır.