המאמר הראשון, הכלל הראשון 10

בבאור ההקדמה [העשירית] האומרת כי כל מה שיאמר שהוא בגשם יחלק אל שני חלקים אם שתהיה עמידתו בגשם כמקרים אם שתהיה עמידת הגשם בו כצורה הטבעי' ושניהם כח בגשם. כבר הי' מן הקדמונים מי שיראה שהגשם אין בו הרכבה כלל אבל הוא א׳ בעצמו וגדרו ואם היה שנדריש בהם הרכבה הנה במקרים עצמיים ומשיגים בלתי עצמיים והנה ארסטו ומפרשי ספריו חכו על קדקד הסברא הזאת בשאמרו שאין המלט בכל גשם משני דברים עצמיים והם החמר והצורה. וזה שאנחנו נראה הגשמים שבכאן הוים ונפסדים. ולפיו שהדבר הנפסד לא יקבל הדבר ההוה יצטרך להניח נושא יקבל את שניהם והוא החמר הנקרא היולי. והוא מבואר שהוא עצמי להוה כי הוא נושאו. ולפי שהמקבל הוא דבר זולת המקובל הנה יחוייב שיהיו בו שני דברים ולפי שהמקובל בו יאמר שהדבר הווה ומוגבל ובו נתעצם הוא מבואר שהוא עצמי להווה. ולפי שהנושא אי אפשר שיהיה בעצמו בפעל שאם היה בפעל לא תהיה הויה אלא שינוי הוא מבואר שקיום הדבר ועמידתו הוא בדבר המקובל והוא הצורה הטבעית. ואולם המקרים אשר אין המלט מהם בכל גשם הוא מבואר שעמידתם בגשם הכולל החמר והצורה הגשמית שאם היה להם קיום ועמידה בעצמם היו עצמים. ולפי שכל אחד משני אלו ר״ל הצורה והמקרה אין לו מציאית בעצמו ושניהם צריכין אל נושא כמו שהתבאר שתופס בתיבת כח. ואמר ששניהם כח בגשם וצריך שתתבונן אמרו שעמידת הגשם בצורת הטבעית שהוא לקח הגשם שכולל החומר והצורה הגשמית ביחס אל הצורה הטבעית המיחדת כיחס החמר אל הצור בכללו שסיימו ועמידתו בה:

Onuncu öncülün açıklaması: Bu öncül, “cisimde bulunduğu” söylenen her şeyin iki kısma ayrıldığını söyler. Ya onun cisimdeki duruşu özsel olmayan nitelikler gibi olur; ya da cismin onunla durduğu şey olur, doğal biçim gibi. Bu ikisi de cisimde bulunan güçtür. Eski düşünürlerden bazıları cismin hiçbir bileşim içermediğini, kendi özü ve tanımı bakımından bir olduğunu düşünmüştür. Eğer onda bir bileşim araştırılacaksa, bunun özsel olmayan nitelikler ve özsel olmayan ilişenler bakımından olacağını söylemişlerdir. Aristoteles ve onun kitaplarını açıklayanlar ise bu görüşün başını ezmişlerdir. Onlara göre her cisimde iki özsel şeyden kaçış yoktur: madde ve biçim. Çünkü burada bulunan cisimlerin oluştuğunu ve bozulduğunu görüyoruz. Bozulan şey, oluşan şeyi kabul edemez. Bu nedenle ikisini de kabul edecek bir konunun varsayılması gerekir. Bu konu, ilk madde denilen maddedir. Onun oluşan şey için özsel olduğu açıktır; çünkü onun konusudur. Kabul eden şey, kabul edilenden başka bir şey olduğuna göre, cisimde iki şey bulunması zorunludur. Kabul edilen şey sayesinde şeyin oluştuğu, belirlendiği ve onunla öz kazandığı söylendiği için, onun da oluşan şey için özsel olduğu açıktır. Konu, kendi başına edimsel olarak olamaz. Çünkü eğer edimsel olarak olsaydı, oluş değil yalnızca değişim olurdu. Bu yüzden şeyin varlığının ve duruşunun, kabul edilen şeyle gerçekleştiği açıktır. Bu da doğal biçimdir. Her cisimde zorunlu olarak bulunan özsel olmayan niteliklere gelince: Bunların duruşunun, maddeyi ve cisme ait biçimi kapsayan cisimde olduğu açıktır. Eğer kendi başlarına varlık ve duruş sahibi olsalardı, töz olurlardı. Bu iki şeyden her birinin, yani biçimin ve ilineğin kendi başına varlığı olmadığı ve ikisinin de bir konuya ihtiyaç duyduğu açıklandığı için Rambam “güç” kelimesini kullanmıştır. Bu yüzden “ikisi de cisimde bulunan güçtür” demiştir. Rambam’ın “cismin duruşu doğal biçim aracılığıyladır” sözünü dikkatle düşünmek gerekir. Burada cismi, maddeyi ve cisme ait biçimi kapsayan şey olarak almıştır. Bu cismi, onu belirleyen doğal biçimle ilişkisi bakımından, genel olarak maddenin biçimle ilişkisi gibi değerlendirmiştir. Bu yüzden “onun duruşu onunladır” diye bitirmiştir.